TRIZ

واژه TRIZ برگرفته شده از حروف اول کلمات در عبارت روسی زیر می‌باشد :
(Teoriya Resheniya Izobrototelskikh Zadatch)
که برابر انگلیسی آن عبارت Theory of Inventive Problem Solving (با مخفف TIPS) است که به معنای نظریه حل ابداعانه مساله می‌باشد . این دانش در سراسر جهان تحت عنوان TRIZ شناخته می‌شود و متداول شدن این نام به این علت است که بنیانگذار آن ، دانشمند خلاقیت‌شناس روسی گنریچ سائولویچ آلتشولر (G.S. Altshuller) می‌باشد .
دانش TRIZ با نامها و عنوانهای توصیف‌گر مختلفی همانند نوآوری نظام‌یافته ، خلاقیت اختراعی ، فناوری خلاقیت و نوآوری ، روش‌شناسی اختراع ، الگوریتم اختراع ، روش‌شناسی حل مساله‌های ابداعی ، روش‌شناسی حل ابتکاری و ابداعانه مساله ، مهندسی خلاقیت و نوآوری ، روش‌شناسی خلاقیت ، خلاقیت‌شناسی اختراع ، خلاقیت‌شناسی فناوری و مواردی از این قبیل نامیده می‌شود .

TRIZچیست؟
واژه TRIZ برگرفته شده از حروف اول کلمات در عبارت روسی زیر می‌باشد :
(Teoriya Resheniya Izobrototelskikh Zadatch)
که برابر انگلیسی آن عبارت Theory of Inventive Problem Solving (با مخفف TIPS) است که به معنای نظریه حل ابداعانه مساله می‌باشد . این دانش در سراسر جهان تحت عنوان TRIZ شناخته می‌شود و متداول شدن این نام به این علت است که بنیانگذار آن ، دانشمند خلاقیت‌شناس روسی گنریچ سائولویچ آلتشولر (G.S. Altshuller) می‌باشد .
دانش TRIZ با نامها و عنوانهای توصیف‌گر مختلفی همانند نوآوری نظام‌یافته ، خلاقیت اختراعی ، فناوری خلاقیت و نوآوری ، روش‌شناسی اختراع ، الگوریتم اختراع ، روش‌شناسی حل مساله‌های ابداعی ، روش‌شناسی حل ابتکاری و ابداعانه مساله ، مهندسی خلاقیت و نوآوری ، روش‌شناسی خلاقیت ، خلاقیت‌شناسی اختراع ، خلاقیت‌شناسی فناوری و مواردی از این قبیل نامیده می‌شود .
دانش TRIZ می‌تواند در دامنه‌ای از یک طیف مفهومی و گستره‌ای از تعاریف قرار گیرد که یک انتهای آن نوعی جهان‌بینی خلاق یا رویکردی جامع به علوم و فناوری و انتهای دیگر آن انواعی از ابزارهای حل خلاق مساله و فنون خلاقیت و نوآوری را شامل گردد .
آلتشولر TRIZ را تحت عنوان علم فناوری خلاقیت و نوآوری می‌داند ؛ با نتیجه‌گیری از دیدگاه آلتشولر می توان TRIZ را نوعی علم خلاقیت‌شناسی (Creatology) دانست .
یکی از دانشمندان برجسته TRIZ به نام سیمون ساورانسکی این دانش را چنین تعریف کرده است :
TRIZ ، یک دانش انسانگرای مبتنی بر روش‌شناسی نظام‌یافته برای حل ابداعانه مساله است .
همچنین برخی صاحبنظران TRIZ را این چنین تعریف می‌کنند :
TRIZ عبارت است از نوعی رویکرد الگوریتمی برای حل ابداعانه مسائل فنی و فناورانه .



ابزارهای TRIZ
اصول و روش های زیادی در TRIZ وجود دارند که اساس و پیکره آن را تشکیل می دهند که در ادامه به طور اجمالی در خصوص برخی از آنها بحث می گردد:

4-1 40 اصل ابتکاری و ماتریس تناقضات آلتشولر
آلتشولر با بررسی اختراعات مختلف به ثبت رسیده در دنیا 40 اصل ابتکاری را پیشنهاد کرد. این اصول به مهندسان، جهت دستیابی به راه حل ابداعی مناسب کمک می کند.
وی ماتریسی از تناقضات برای بدست آوردن اصول منطبق با مسئله و تشخیص این که باید از کدام یک از این 40 اصل استفاده شود، ایجاد نمود. وی در این جدول 39 پارامتر مهندسی نظیر وزن، طول، شفافیت و غیره را در ستونها قرار داد (آثار ثانویه نامطلوب) و پارامترهایی که لازم است بهبود یابند را در ردیف ها قرار داد. در خانه هایی که از تقاطع هر سطر و ستون بدست می آمدند، دو یا سه اصل از اصول 40 گانه ابتکاری را که در به دست آوردن راه حل خلاقانه مورد استفاده قرار میگیرند، قرار داد. [5]
در حل مسائل مختلف می توان از این روش استفاده نمود، ولی این روش دارای محدودیتی است و آن این است که کاربران در ابتدا باید مسئله را به صورت پارامترهای 39 گانه مهندسی فرموله کنند. و این روش برای حل مسائل پیچیده کاری وقت گیر و دشوار می باشد.

4-2 الگوریتم برای حل مسئله به روش ابداعی (ARIZ)
این روش رویه ای سیستماتیک جهت شناسایی راه حل ها بدون در نظر گرفتن تناقضات است.
بر اساس ماهیت مسئله، تعداد مراحل اجرای آن می تواند از 5 الی 16 مرحله تغییر کند. در این روش ممکن است از یک مسئله فنی غیر واضح و نامعلوم، مسائلی که در لایه های زیرین قرار دارند بیرون آمده و نمایان شوند که برای ما قابل حل می باشند. مراحل پایه ای این رویه عبارتند از:
1.مسئله را فرموله کنید
2.مسئله را به یک مدل تبدیل کنید
3.مدل را تجزیه و تحلیل کنید
4.تناقضات فیزیکی را حل کنید
5.راه حل ایده آل را فرموله کنید[5]

4-3 عیین پیشگویانه خطا (AFD)
جلوگیری از بروز خطاهای پیش بینی نشده در توسعه و ایجاد یک محصول جدید از اهمیت زیادی برخوردار است. AFD به طور موثر مکانیزم خطا را کشف میکند و سپس احتمال رخداد آن را بررسی می نماید. به وسیله این تکنیک عواملی که سهم به سزایی در رخداد خطا دارند، برطرف میگردند. [5]

4-4 تکامل هدایت شده محصول (DPE)
روش های سنتی پیش بینی سعی دارند که مشخصه های آینده سیستم ها، روش های اجرایی و یا تکنیکها را به وسیله ارزیابی، شبیه سازی و تمایل به ایجاد مدل های احتمالی پیش بینی نمایند. این روشها فقط یک پیش بینی را در اختیار ما می گذارند ولی چگونگی ابداع تکنولوژی پیش بینی شده را به ما نمی دهند.
آلتشولر توانست با مطالعه صدها هزار اختراع به ثبت رسیده، 8 الگویی را که نشان دهنده چگونگی توسعه سیستم های تکنولوژیکی طی دوران مختلف بوده اند، مشخص کند. این مطلب بر مبنای مقایسه " چگونه فکر کردن مردم در مقابل" به چه چیز فکر کردن مردم" بود.
DPE مانند نقشه راهی به سوی آینده می باشد که با استفاده از آن (به جای پیش گویی آینده) می توان به طور سیستماتیک تکنولوژی های آینده را ابداع کرد. [6]
همچنین برخی صاحبنظران TRIZ را این چنین تعریف می‌کنند :
TRIZ عبارت است از نوعی رویکرد الگوریتمی برای حل ابداعانه مسائل فنی و فناورانه .
با توجه به عنوانهای توصیف‌گر مختلفی که برای نامیدن TRIZ ذکر کردیم می‌توانیم به شناخت بیشتری درباره مفهوم کلی دانش TRIZ دست یابیم . در گام آتی تاریخچه این دانش را بیان خواهیم نمود


فواید و کاربردهای TRIZ
با استفاده از دانش TRIZ می توان به نتایج و دستاوردهای متعددی از جمله موارد زیر دست یافت:
1-6-1- دستیابی به نوعی نگرش جامع علمی به ابداعات و اختراعات .
2-6-1- شکل گیری جنبه های بسیار مهمی از علم خلاقیت شناسی.
3-6-1- دستیابی به نوعی جهان بینی خلاق.
4-6-1- کشف انواعی از راه حل ها برای مسائل ابداعی یعنی مسائلی که با روش های معمولی متداول راه حل آنها به دست نمی آید.
5-6-1- دستیابی به بهترین و موثرترین راه حل ها برای انواع مسائل علمی ، فنی ، انسانی و اجتماعی.
6-6-1- پیش بینی روند ابداعات و اختراعات در آینده (خلاقیت شناسی آینده شناختی)
7-6-1- ارائه آموزش های نوین مبتنی بر TRIZ در مدارس و دانشگاه ها (خلاقیت شناسی پرورشی مبتنی بر TRIZ)
8-6-1- تسهیل و تسریع روند رشد و توسعه علوم و فناوری .



دلایل استفاده از TRIZ
به واسطه وجود محیط رقابتی شدید در دنیا و نیاز مشتری به محصول با کیفیت بالاتر و ارزان تر، نیاز بیشتری به رویکردهای ابداعی در دنیا به وجود آمده است. در حال حاضر فعالیت های علمی باید در سطح بالاتر، با بودجه کمتر و سرعت بیشتری نسبت به گذشته، صورت گیرند. تحقیقات اخیر نشان میدهد که TRIZ بین 70% تا 300% به تولید ایده برای محصولات و خدمات جدید و ایجاد بهبود کیفیت، سرعت می بخشد. TRIZ تکنیکهای مهندسی و تئوری های علمی را به سمت یک چارچوب سوق میدهد. متبحر شدن در فرآیند TRIZ ، فقط این نیست که تیم فنی تمام پتانسیل موجودشان را شناسایی کنند، بلکه TRIZ در ابتدا به آنها یاد آوری میکند که چرا آنها مهندس یا دانشمند بودن را برگزیده اند. TRIZ از راه های مختلفی به این هدف میرسد. یکی از مهمترین راهها این است که ما را برای یافتن راه حل مسئله مان، به نظر افکندن به زمینه های خارج از دانش، تجربه، سازمان، متخصصین و حتی خارج از صنعت خود تشویق میکند (هرچند که این روش برای ما و سازمان مان غیر معمول میباشد). [4]
بکارگیری TRIZ یعنی بازگشت به اصول اولیه، ولی معمولا ً در این راه از اصول، علوم و راه حل های مهندسی که برای ما آشنا نیستند استفاده می نماییم. این فرآیند با تجزیه تمام مسائل به وظایف بنیادی طراحی شان و با القاء درک کاملی از اساس مسئله ای که با آن دست به گریبانیم ساده میگردد. با بکارگیری TRIZ ما در مسیر یافتن راه حل ها قرار می گیریم و در می یابیم که چگونه دیگران مشکلات مشابهی را در تمام زمینه های علمی و مهندسی بدین وسیله حل نموده اند.
با بکارگیری TRIZ میتوانیم با یک روش سیستماتیک به عصاره و چکیده تمام راه حل های مسائلی که بشریت با آنها روبرو بوده است، دسترسی پیدا کنیم. و با توجه به مفهوم TRIZ در می یابیم که تمام مسائل قبلا ً به طریقی حل شده اند. مطمئنا ً در صورت عدم استفاده از TRIZ زمان زیادی هدر خواهد رفت. [5]
درست مثل اینکه به جای کشف راه حل هوشمندانه ای برای بهبود بخشیدن به عملکرد چرخ، آن را دوباره اختراع کنیم.
TRIZ ما را به سمت راه حل هایی که نیاز داریم، راه حل هایی که وجود دارند و راه حل هایی که ابداعی هستند ولی بدون TRIZ معمولا ً امکان درک آنها را نداریم، هدایت می کند.
ضمنا ً ، بررسی اساس تمام ابداعات و اختراعات به ثبت رسیده در جهان نشان میدهد که هزاران ساعت نیروی انسانی صرف حل مسائل مشابهی شده است که انسانها در زمینه های مختلفی با آن سر در گریبان بوده اند و در نهایت پس از حل آنها، به نتایج مشابهی دست یافته اند. [4]
آنچه که TRIZ انجام میدهد این است که با طبقه بندی این راه حل های هوشمندانه، راه های ابداعی حل هر مسئله ای را شناسایی میکند.


مفهوم تناقض
در دانش TRIZ مفهوم تناقض از مفاهیم بنیادی و اصلی است . منظور از تناقض دو ویژگی یا وضعیت متعارض یا متضاد با یکدیگر می باشد.
اگر چنانچه بین دو ویژگی یک سیستم حالت تضاد و ضد و نقیض بودن وجود داشته باشد یعنی ایجاد تغییر مثبت در یک ویژگی (مثلا افزایش کیفیت یک محصول ) منجر به ایجاد تغییر منفی در یک ویژگی دیگر(مثلا ازدیاد قیمت محصول) بشود در این صورت سیستم دچار تناقض می باشد.
دانش TRIZ بیان می دارد که مسئله ابداعی با وجود نوعی تناقض همراه است و حل مسئله (مثلا اختراع) هنگامی روی می دهد که این تناقض برطرف شود.
یکی از مهم ترین نقش های TRIZ ، شناسائی و تحلیل تناقض ها و ارائه راهکارهای بر طرف نمودن آن می باشد.
- مثالی درباره تناقض:ی از مهم ترین مسئله های باز (مسئله ابداعی یا غیر معمولی) در حوزه سلامت انسان و پزشکی ناشی از بیماری سرطان است که در اثر آن سیستم بخشی از سلول ها از تعادل خارج شده و به رشد غیر معمولی دچار می شوند . رویکرد کلی درمانی (مثل شیمی درمانی یا پرتودرمانی) بر آن است که جلوی رشد غیر اصولی سلول های غیر متعادل به طریقی گرفته شده و از بین بروند.
در این موضوع این تناقض اصلی وجود دارد که دارو یا پرتو دارای تاثیر مثبت بر سلول های سرطانی (توقف رشد و از بین رفتن سلول های سرطانی) و تاثیر منفی بر سلول های سالم (آسیب به سلول های سالم) می باشد.
انتظار می رود چنانچه این تناقض برطرف شود آنگاه داروی قاطع درمان این بیماری نیز ابداع یا کشف گردیده و به عبارتی مسئله مذکور حل شده است.

2-4-انواع تناقض
در دانش TRIZ به منظور شناخت بهتر ، انواع تناقض ها به دو دسته اصلی تقسیم شده اند. بنابراین هر مسئله ابداعی ممکن است با یک یا چند نوع از تناقض ها همراه باشد.

1- تناقض یا تضاد فنی (Technical Contradiction) :
منظور از تناقض فنی در یک سیستم فنی «وجود یک رابطه متضاد و ضد و نقیض بین دو ویژگی یک سیستم یعنی تعارض بین دو زیر سیستم آن» می باشد.
درسیستمی که تناقض وجود دارد یک تغییر مثبت در یک زیرسیستم ، منجر به بروز یک نتیجه منفی در زیر سیستم دیگر می شود. مسئله ابداعی ، مسئله ای است که دارای تناقض بوده و حل آن مستلزم رفع وضعیت تناقض است ، به عبارتی راه حل مسئله ابداعی در واقع راه حل رفع تناقض می باشد.
مثال های زیر بیانگر تناقض یا تضاد فنی می باشند:
- افزایش کیفیت عامل A در سیستم، منجر می شود به: کاهش کیفیت عامل B در همان سیستم
- افزایش قط لوله (افزایش استحکام) ، منجر می شود به : افزایش وزن لوله
- افزایش سرعت خودرو ، منجر می شود به : افزایش مصرف سوخت
- افزایش کیفیت محصول X ، منجر می شود به : افزایش قیمت آن .

2- تناقض یا تضاد فیزیکی (Physical Contradiction)
منظور از تناقض یا تضاد فیزیکی وجود همزمان هماهنگی و تعارض می باشد. در این حالت ایجاد تغییر در یک زیر سیستم به طور همزمان از یک طرف منجر به ایجاد یک نتیجه مثبت و در عین حال از طرف دیگر منجر به بروز یک نتیجه منفی می شود.

مثال
در یک ترانزیستور ، اگر ولتاژ افزایش یابد در نتیجه آستانه ولتاژ (که یک نتیجه خوب است) افزایش می یابد ولی از طرف دیگر آنگاه ترانزیستور در فرکانس های پائین تری عمل خواهد کرد (نتیجه منفی) حال اگر ولتاژ کاهش یابد آنگاه ترانزیستور می تواند در فرکانس های بالاتر عمل کند (نتیجه مثبت) اما از طرفی در اثر آن تغییرات سریع ولتاژ موجب عملکرد غیر قابل پیش بینی و نامطلوب ترانزیستور می شود (نتیجه منفی) .
- در یک چیپ نیمه هادی ، کاهش ثابت دی الکتریک از یک طرف منجر به کاهش پارازیت ها می شود (نتیجه مطلوب) ولی از طرف دیگر امکان ذخیره سازی اطلاعات کاهش می یابد (نتیجه نامطلوب) و با افزایش ثابت دی الکتریک وضعیت ذکر شده جابه جا می شود .
دانش TRIZ در مواجهه بامسئله های ابداعی و به عبارتی در مواجهه با تناقض ها ابزارهای موثری مانند ماتریس تناقض ها و 40 اصل ابداعی برای شناسائی و رفع تناقض ها در سیستم و به عبارتی حل مسئله ابداعی ارائه می نماید .

روش ضرب اعداد بدون ماشین حساب

روش حیرت انگیز ضرب اعداد بدون ماشین حساب

بازی ریاضی | روش حیرت انگیز ضرب اعداد بدون ماشین حساب امروز تصمیم دارم شما دوستان را با یک شیوه ی فوق العاده برای انجام عمل ضرب در ریاضیات آشنا کنم.
پس از یاد گرفتن این شیوه قادر خواهید بود تمام اعداد را چه بزرگ و چه کوچک، چه تک رقمی و چه چند رقمی براحتی در یکدیگر ضرب کرده و پاسخ آنها را براحتی و بدون استفاده از ماشین حساب پیدا کنید. برای این کار هم فقط کافی است چند تا خط ناقابل رسم کنید و تمام…
توضیح این روش با جملات بسیار دشوار است بنابراین اجازه بدهید کار خود را با تصاویر شروع کنیم.

اولین مثالی که برای شما در نظر گرفته ام بسیار ساده است. عدد ۲۱ را در ۱۳ ضرب کرده ایم. مراحل انجام ضرب به صورت زیر بوده است:
۱- عدد ۲۱ از ۲ و ۱ تشکیل شده پس ابتدا ۲ خط در بالا و ۱ خط در پایین آن به صورت افقی رسم کرده ایم.
۲- عدد ۱۳ از ۱ و ۳ تشکیل شده پس ابتدا ۱ خط و سپس ۳ خط به نحوی رسم کرده ایم که خط هایی که قبلا به صورت افقی رسم کرده بودیم را قطع کنند.
۳- به ترتیب از چپ به راست ابتدا در راس مربع سپس در قطر آن و بعد در راس سمت راست تعداد نقطه هایی را که خط ها در آنها یکدیگر را قطع کرده اند، شمرده ایم و ارقام به دست آورده را به همان ترتیب از چپ به راست به عنوان صدگان، دهگان و یکان عدد قرار داده ایم تا به پاسخ برسیم.
روش این کار بسیار ساده بود ولی اجازه بدهید با دو رقم بزرگتر آنرا تکرار کنیم، این بار قصد داریم عدد ۱۲۳ را در ۳۲۱ ضرب کنیم :
این بار با بالا رفتن ارقام کار کمی سخت تر شد. روش دقیقا مثل قبل است با این تفاوت که این بار بجز قطر مربع دو قسمت دیگر هم میبایست شمرده شوند که برایتان دور آنها خط کشیده ام. اما یک نکته وجود دارد، اگر تعداد نقطه هایی که میشمارید دو رقمی شود، همانطور که میبنید باید دهگان آن را به رقم قبلی بسپارید، دقیقا مثل جمع و ضرب عادی.
تا اینجا اعدادی که در هم ضرب کردیم دارای ارقام برابر بودند یعنی هر دو سه رقمی یا هر دو دو رقمی بودند. اگر اینطور نباشد چه میشود؟ اجازه بدهید این حالت را هم با یک مثال با هم بررسی کنیم :

خوب در این مثال دو نکته وجود داشت، اول اینکه اگر تعداد ارقام دو عددی که در هم ضرب میکنیم برابر نباشند چه کار کنیم و دوم اینکه اگر در عددمان رقم ۰ وجود داشته باشد ضرب به چه شکل صورت میپذیرد. اگر توجه کرده باشید دو دایره ی آبی رنگ در شکل بالا وجود دارد. اگر در این عدد، رقم صفر وجود نداشت در آن دو نقطه هم خطوط با یکدیگر برخورد میکردند و دو تا از ارقام پاسخ را در اختیار ما می گذاشتند. به هر حال نکته ی مهم این است که جای خالی آنها را نباید فراموش کنید، وگرنه محاسبات غلط از آب در می آید.
یک مثال دیگر در مورد اعداد صفر دار را با یکدیگر بررسی می کنیم:
فکر میکنم مثال ها برای آموزش این روش به قدر کافی گویا بوده اند. اما اگر هنوز سوالی در این مورد دارید و یا نکته ی جالبی در مورد آن به ذهنتان میرسد حتما آن را عنوان کنید.
در ضمن “یک دوست” منتظر است تا شما هم روش های جالبی که برای ضرب اعداد به کار می برید را با ما به اشتراک بگذارید.
امروز در یوتوب به ویدئوی جالبی برخوردم که باعث شد محتوای مطلب امروزم را کمی متفاوت از دیگر مطالبی که پیش از این در وبلاگ ثبت شده بود انتخاب کنم. در حقیقت امروز تصمیم دارم شما دوستان را با یک شیوه ی فوق العاده برای انجام عمل ضرب در ریاضیات آشنا کنم. پس از یاد گرفتن این شیوه قادر خواهید بود تمام اعداد را چه بزرگ و چه کوچک، چه تک رقمی و چه چند رقمی به راحتی در یکدیگر ضرب کرده و پاسخ آنها را به راحتی و بدون استفاده از ماشین حساب پیدا کنید. برای اینکار هم فقط کافی است چند تا خط ناقابل رسم کنید و تمام…
توضیح این روش با جملات بسیار دشوار است بنابراین اجازه بدهید کار خود را با تصاویر شروع کنیم. تصویر زیر را نگاه کنید :
اولین مثالی که برای شما در نظر گرفته ام بسیار ساده است. عدد ۲۱ را در ۱۳ ضرب کرده ایم. مراحل انجام ضرب به صورت زیر بوده است :
۱- عدد ۲۱ از ۲ و ۱ تشکیل شده پس ابتدا ۲ خط در بالا و ۱ خط در پایین آن  به صورت افقی رسم کرده ایم.
۲- عدد ۱۳ از ۱ و ۳ تشکیل شده پس ابتدا ۱ خط و سپس ۳ خط به نحوی رسم کرده ایم که خط هایی که قبلا به صورت افقی رسم کرده بودیم را قطع کنند.
۳- به ترتیب از چپ به راست ابتدا در راس مربع سپس در قطر آن و بعد در راس سمت راست تعداد نقطه هایی که خط ها در آنها یکدیگر را قطع کرده اند را شمرده ایم و ارقام به دست آورده را به همان ترتیب از چپ به راست به عنوان صدگان، دهگان و یکان عدد قرار داده ایم تا به پاسخ برسیم.
روش این کار بسیار ساده بود ولی اجازه بدهید با دو رقم بزرگتر آنرا تکرار کنیم، این بار قصد داریم عدد ۱۲۳ را در ۳۲۱ ضرب کنیم :
اینبار با بالا رفتن ارقام کار کمی سخت تر شد. روش دقیقا مثل قبل است با این تفاوت که این بار بجز قطر مربع دو قسمت دیگر هم میبایست شمرده شوند که برایتان دور آنها خط کشیده ام. اما یک نکته وجود دارد، اگر تعداد نقطه هایی که میشمارید دو رقمی شود، همانطور که میبنید باید دهگان آن را به رقم قبلی بسپارید، دقیقا مثل جمع و ضرب عادی.
تا اینجا اعدادی که در هم ضرب کردیم دارای ارقام برابر بودند یعنی هر دو سه رقمی یا هر دو دو رقمی بودند. اگر اینطور نباشد چه میشود؟ اجازه بدهید این حالت را هم با یک مثال با هم بررسی کنیم :
خوب در این مثال دو نکته وجود داشت، اول اینکه اگر تعداد ارقام دو عددی که در هم ضرب میکنیم برابر نباشند چه کار کنیم و دوم اینکه اگر در عددمان رقم ۰ وجود داشته باشد ضرب به چه شکل صورت میپذیرد. اگر توجه کرده باشید دو دایره ی آبی درنگ در شکل بالا وجود دارد. اگر در این عدد، رقم صفر وجود نداشت در آن دو نقطه هم خطوط با یکدیگر برخورد میکردند و دو تا از ارقام پاسخ را در اختیار ما میگذاشتند. به هر حال نکته ی مهم این است که جای خالی آنها را نباید فراموش کنید، وگرنه محاسبات غلط از آب در می آید.

یک مثال دیگر در مورد اعداد صفر دار را با یک دیگر بررسی میکنیم :
فکر میکنم مثال ها برای آموزش این روش به قدر کافی گویا بوده اند. اما اگر هنوز سوالی در این مورد دارید و یا نکته ی جالبی در مورد آن به ذهنتان میرسد حتما آنرا عنوان کنید.

 منبع : http://sikhunak.mihanblog.com/post/300

وقت طلا نیست

وقت طلا نیست

بحث مدیریت زمان سال هاست كه ذهن افراد و صاحب نظران گرایش های مختلف خصوصاً علمای مدیریت را به خود مشغول كرده است و تاكنون دوره های آموزشی و سمینارهای تخصصی فراوانی در رابطه با مدیریت زمان برپا شده است اما سؤالی كه مطرح است این است كه آیا واقعاً ما توانسته ایم بر زمان احاطه پیدا كرده و آن را تحت كنترل خود درآوریم؟
مفهومی كه در مدیریت زمان همگان از آن غافل مانده اند این است كه ما باید خود را اداره كنیم نه زمان را. زیرا در حقیقت زمان اداره ناشدنی است و در حال گذر است و این ما هستیم كه باید از زمان به درستی استفاده كرده و از آن بهره ببریم. بنابر نظر برخی از علمای مدیریت، مدیریت زمان در واقع همان مدیریت بر خویشتن است و جالب است بدانید كه مهارت هایی كه ما برای اداره كردن دیگران نیاز داریم همان مهارت هایی است كه برای اداره كردن خود به آن نیازمندیم و از آنها بهره می بریم مانند توانایی های مدیریت و برنامه ریزی، رهبری كنترل، مدیریت منابع و غیره.
شناخت درست و به موقع عواملی كه وقت ما را هدر می دهند بسیار مهم است چون بدین ترتیب راه درمان بیماری اتلاف وقت را كوتاه خواهیم كرد. بد نیست اندكی با خود تأمل كرده و از خود بپرسیم كه وقت روزانه ما صرف چه اموری می شود؟
شما به طور قطع مقالات و كتب فراوانی را در رابطه با مدیریت زمان مطالعه كرده اید اما ما در اینجا با عنوان كردن ۱۱ كلید اصلی در مدیریت زمان سعی داریم كه شما را بلافاصله به هدف نهایی خود كه همان از دست ندادن زمان و مدیریت صحیح وقت است هدایت كنیم. پس با ما همراه شوید.
۱) مدیریت زمان دانش شخصی است
همان گونه كه شبانه روز مقدار مشخص و ثابتی از زمان را به خود اختصاص می دهد و هیچ گاه كمتر و یا بیشتر از ۲۴ ساعت نخواهد شد و این اصل را ما در زندگی خود پذیرفته ایم باید این نكته را نیز بپذیریم كه این ما هستیم كه باید زمان خود را تنظیم كنیم. ما هرگز نمی توانیم این ۲۴ ساعت را افزایش و یا كاهش دهیم اما با برنامه ریزی صحیح می توانیم بهره خود از این زمان معین را بیشتر كنیم.
۲) نشتی های زمان را بیابید
همواره به دنبال نشتی های زمان باشید و ببینید كه زمان شما در كجاها بیشتر هدر می رود و پس از یافتن این زمان ها سعی در كنترل آن داشته باشید و سعی در اختصاص آن برای كارهای گوناگون داشته باشید.
۳) به دنبال اهدافی از مدیریت زمان باشید
اولین گام در مدیریت زمان حذف كردن اوقاتی است كه به صورت بی رویه هدر می رود. اگر شما موفق به حذف این زمان ها شدید بدانید كه اولین گام را در این راه برداشته اید.
۴) الگوبرداری از طرح مدیریت زمان
همواره سعی در الگوبرداری از یك برنامه مدیریت زمان داشته باشید و در طرح الگوبرداری شده اهداف و اولویت های خود را بنویسید و آنها را مرتب كنید و سپس اولویت های غیرضروری را حذف كنید و سپس اهداف بلندمدت و میان مدت خود را نیز شناسایی كرده و سعی در به انجام رساندن آن داشته باشید. این اهداف تعیین شده باید دست یافتنی و در عین حال آرمانی باشد تا سبب تحریك شما برای تلاش و كوشش شود و این نكته را فراموش نكنید كه هیچ گاه سعی در كپی برداری از سایر طرح ها نداشته باشید.
۵) استفاده از ابزارهای كمكی در مدیریت زمان
همواره سعی در استفاده از تكنولوژی های روز در زمینه برنامه ریزی برای مدیریت زمان خود داشته باشید. استفاده از نرم افزارهای رایانه ای و نیز امكانات گوشی های همراه از این نكات است. به عنوان نمونه آیا شما تا به حال از Reminder تلفن همراه خود استفاده كرده اید؟
۶) اولویت بندی
به صورت روزانه و هفتگی كارهای خود را اولویت بندی كنید تا در زمان شما صرفه جویی شود.
۷) استفاده از تفویض اختیار
از اصل تفویض اختیار در كارهای غیرضروری همواره استفاده كنید و هیچ گاه سعی در تك روی در انجام امور نداشته باشید و بدانید همواره كسانی هستند كه توانایی انجام صحیح كارهای مورد نظر شما را دارا می باشند. پس بعضی از كارها را بر عهده آنها گذاشته و خودتان را مشغول امور كم اهمیت نكرده و صرفاً به امور كلیدی بپردازید.
۸) از انجام كارهای تكراری بپرهیزید
سعی در انجام امور تكراری نداشته باشید و سعی كنید كارهای تكراری را مانند كارهای كم اهمیت به دیگران واگذار كنید.
۹) تعیین محدوده زمانی
برای كارهای زمان بر یك حداكثر زمان را در نظر گرفته و پس از پایان زمان تعیین شده كار مورد نظر را تعطیل كرده و به هیچ وجه دیگر به آن نپردازید و ادامه كار را به روز آینده و زمان تعیین شده بعدی موكول كنید.
۱۰) سازماندهی سیستم ها
در انجام امور روزانه از سیستم های موجود و كارا استفاده كنید و سعی در تغییر سیستم ها از سیستم های سنتی به سیستم های جدید داشته باشید، هرگز از یك سیستم قدیمی به دلیل عادت كردن به آن حمایت نكرده و همواره به دنبال سیستم های جدید و بهره ور باشید و برای انجام كارهای خود حتماً از یك الگوریتم استفاده كنید. یعنی مراحل انجام كار را در لحظات بیكاری پیش خود مرور كرده و سعی كنید حالات نفی سیستم را نیز پیش بینی كرده و از قبل برای آن راه حلی بیندیشید و نه در موقع بروز این گونه از عوامل.
۱۱) از انتظار بیهوده بپرهیزید
همواره در جلسات و قرار ملاقات ها به موقع حاضر شوید و از دیگران نیز چنین انتظاری داشته باشید و مطمئن باشید كه وقت اضافی برای هدر دادن ندارید و در صورت هدر رفتن این گونه از وقت ها دیگر قابل جایگزینی نیستند و در انتها هیچ گاه فراموش نكنید كه زمان ارزشمندترین سرمایه برای هر فرد، گروه و سازمان است كه با دیگر سرمایه ها به هیچ عنوان قابل مقایسه نیست، این سرمایه غیرقابل خریداری و نیز غیرقابل تولید است. پس باید به خوبی از آن مراقبت و محافظت به عمل آورد.

جزوه شبیه سازی

جزوه شبیه سازی

انسان برای رفع نیازهای خویش سیستم های متنوعی اعم از تولیدی و خدماتی را بوجود آورده است. این سیستم ها در طول زمان رشد و توسعه یافته اند و به نوبه خود مسائل و مشکلات مختلفی را هم ایجاد نموده اند. از طرف دیگر پیچیدگی های این سیستم ها فرآیند تصمیم گیری، هدایت و کنترل را برای افراد مسئول بسیار حساس و مشکل ساخته است. لذا برای حل مسائل و مشکلات و در نهاِت کمک به مسئولان به منظور شناخت و بهبود عملکرد و تصمیم گیری در مورد سیستم ها، روش ها و تکنیک های متفاوتی بوجود آمده اند. یکی از روشهایی که برای شناخت وضع موجود و بهبود عملکرد سیستم ها بوجود آمده، شبیه سازی است. که یکی از پرقدرت ترین و مفیدترین ابزارهای تحلیل عملکرد فرآیندهای پیچیده سیستم ها است. هر مهندس یا مدیری که بخواهد اطلاعاتش را کامل کند باید با این روش آشنا باشد.

موارد مورد بحث:

سیستم ها، مدلها، تعریف شبیه سازی، چه موقع از شبیه سازی استفاده کنیم؟ ، انواع شبیه سازی، فرآیند شبیه سازی، زبانهای شبیه سازی، مثالهایی از شبیه سازی، شبیه سازی زمان خرابیهای ماشین، کاربردهای شبیه سازی، مزایا و معایب

 دانلود کامل جزوه ...  (این جزوه 32 صفحه PDF شده و با حجم 324 KB می باشد.)

ارزیابی مدیریت دانش با کارت امتیازی متوازن

امروزه در اقتصاد مبتنی بر دانش، ارزش پایدار از راه توسعه دارائیهای نامشهودی، نظیر: مهارتها، دانش نیروی کار، ارتباط شرکت با مشتریان و تامین کنندگان و ایجاد فضای سازمان نوآوری پذیر، ایجاد می‌شود. مدیریت دانش، یک فعالیت استراتژیک است برای ارزشمند شدن دانش و خلق دانش جدید از راه هم‌افزایی. کنترل و ارزیابی مدیریت دانش در سازمان، به عنوان عامل حیاتی در موفقیـت و دستیابی به اهداف چشم‌انداز بسیار مهم می باشد. روش ارزیابی متوازن رویکردی نوین برای مدیریت بر استراتژی است. توانمندی این روش در تحریک یادگیری و هدایت پرسشها برای رسیدن به چشم انداز است. ­در این ­مقاله ­به ارزیابی مدیریت دانش سازمان ­با روش­ کارت امتیازی متوازن­ می پردازیم ­تا ­از ­دانش سازمان ­در­ جهت ­اهداف ­عالیه ­و­ کسب ­مزیت رقابتی بهره‌گرفته شود.

مقدمه
مدیریت استراتژیک دانش، ازاهمیت ویژه‌ای برخوردارشده است. امروزه­ فرصتهای ­ارزش ­آفرینی­ سازمان، به مدیریت ­استراتژیهای ­دانش ­پایه‌­ای منوط شده، که ­هدف آنها به کارگیری ­داراییهای­ نامشهود­ سازمان ­است و این امر سبب ­تحولات­ قابل­ ملاحظه‌ای ­در برنامه‌ها، ساختارها و سیستم‌های ­مختلف ­موجود در سازمان­ شده ­است و الزاماتی را به ­لحاظ ­ایجاد سیستم‌های­ جدید­ به ­همراه ­داشته است­. ­لیکن توجه ­به ­مقوله ­دانش ­و مدیریت ­دانش ­در سازمانها، ­در اولویت قرارگرفته‌­است. هدف مدیریت دانش‌، بیشینه ­کردن­ سودآوری­ و افزایش اثر بخشی ­سازمانی است. در عصر دانایی ­و دانش محوری، مدیریت­ دانش­ از اهمیت ویژه‌­ای­ برخوردار شده ­است. مدیریت ­دانش ­اثر بخش، ­­به ­افرادی نیاز دارد­ که تجربه­‌ای­ مفید ­در فراهم­ کردن ­دانش دارند و افرادی ­حرفه‌­ای ­و با تجربه ­اند، که ­دانش­ را فراهم­ می‌کنند ­و در دسترس­ کسانی ­قرار می­­‌دهند که­ مخازن اطلاعات سازمان ­را­­ توسعه ­می­‌دهند (گنجی، ۱۳۸۳).
در اغلب ­منابع­،­ مدیریت ­دانش دارای ­چهار ­بخش ­اصلی ایجاد، ذخیره­‌سازی ­و ­بازیابی­­­، انتقال ­و به کارگیری دانش است ­و همواره­ پنجمین ­مرحله­ که می‌­تواند اندازه­‌گیری ­دانش باشد در مراحل ­اصلی­ مدیریت­ دانش ­از قلم ­افتاده ­است، در حالی که­ وجود آن­ برای­ موفقیت­ اجرای­ سایر فرایندهای مدیریت دانش ­امری ضروری­ است. مدیریت ­دانش­ برای­­ اجرای اثر بخش­ نیاز به­ روشها، فن‌­آوری و ابزارهای درست دارد (جعفری و همکاران، ۱۳۸۶).
طبق تعریف داونپورت­ و پروساک­­ دانش به معنای ­جریان ­پیچیده‌ای ­از تجربیات­ ساخت­ یافته­، ارزشها، اطلاعات ­زمینه‌ای­ و­ بینش ­کارشناسی است ­که چارچوبی ­را ­برای ارزشیابی ­و­ تلفیق­ تجارب ­و ­اطلاعات ­جدید فراهم می‌کند ­که­ از ­تفکر ­افراد نشئت­ می گیرد. دانش در فرایند مدیریت ­دانش­ از ­راه ­ذهن هایی ­که­ آن­ را­ به­ کار می­‌گیرند، ­به وجود ­می‌آید(گنجی، ۱۳۸۳). کیفیت­ مدیریت ­دانش­ پیاده شده در سازمان،­ به ­این بستگی ­دارد که دقیقا مشخص شود که­ چه اقدامی ­در کجا­ بایستی ­انجام­ شود که بیشترین رشد را در فرایند ­ایجاد و توسعه ­دانش مدیریت ­دانش و بیشترین ­تاثیر مثبت­ را در سازمان ­به وجود آورد ­و مهمترین ­ابزار ­­­­این امر، ­امکان ­اندازه­‌گیری ­دانش و مدیریت ­دانش در سازمان ­است (خدیور و نظافتی، ۱۳۸۶).

­مقالات ­متعددی ­در زمینه­ ‌مدیریت ­دانش ­و ­استراتژیهای ‌مدیریت دانش در سازمان ­منتشر شده ­و روشهای اندازه ­گیری ­و ارزیابی ­مدیریت دانش ­سازمان ­شناخته شده ­است. نقطه­ مشترک ­تمامی ­مقالات ­‌مدیریت دانش، شناسایی­ و ­سازماندهی دانش ضمنی ­و ­آشکاری­ که­ در ­سازمان­­ها ­وجود ­دارد، و استفاده ­درست از آن­ است.­
یکی ازروشهای ارزیابی مدیریت دانش در سازمان، روش کارت امتیازی متوازن است. کارت امتیازی متوازن از سنجش برای تسخیر مهارتها، فرایندها و احتیاجات مشتری که منجر به آینده مطلوبی که در چشم‌انداز می شود ، استفاده می‌کند. کارت امتیازی بر روی نتایج سازمان تمرکز دارد و با ایجاد توازن منجر به آینده مطلوبی که در چشم ‌انداز منعکس شده ، می شود (کاپلان و نورتون، ۲۰۰۴).
از آنجا که کارت امتیازی­ متوازن،­ روشی ­مناسب ­برای ­شناخت ­و جذب دارایی نامشهود ­سازمان به حساب می‌آید، ­در این ­مقاله ­به ارزیابی مدیریت دانش سازمان ­با روش­کارت امتیازی متوازن­ می‌پردازیم­ و ­با ­تکیه ­بر­ عوامل کلیدی موفقیت­ الگوی ­بهبود ­سازمان ­را­ ارائه کرده ­تا ­از ­دانش سازمان ­در­ جهت ­اهداف ­عالیه ­و­ کسب مزیت رقابتی ­استفاده شود.
روش­ کارت­ امتیازی ­متوازن­: کارت ­امتیازی­ متوازن­ توسط ‌رابرت­‌ کاپلان و­ دیوید ­‌نورتون ­ توسعه ­داده­ شد. ­این ­روش یکی­ از روشهای­ مرسوم­ و توسعه ­یافته­ شده­ در آمریکا­ برای اندازه­‌گیری ­بهره‌­وری ­سازمانی ­و یکی ­از روشهای ­با­قابلیت بالای مدیریت ­دانش­ است­.­ مزیت ­عمده ­این ­رویکرد در مدیریت ­دانش ­این ­است­ که ارتباطی تنگاتنگ ­بین ­یادگیری سازمانی ­و ­سایر اندازه‌­گیری ­را ­بیان­ می‌‌کند. مبنای ­آن، تمرکز ­بر استراتژی­ سازمانی ­و اهداف ­و ­نسبت ­عملکرد ­با چهار عنصر کلیدی­ مالی­، ­مشتری­،­ فرایندهای ­کلیدی و یادگیری ­و رشد است­.­ در حقیقت روشی­ برای تکمیل­ اندازه‌­گیری­های ­سنتی­ مالی­،­ با ­سه­ فاکتور پیروزی ­ضمنی ­و ناملموس­ که شامل: سرمایه انسانی (دانش و مهارت‌ها)­ سرمایه ساختاری (دانش ­به ­هم ­تنیده فرایندهای سازمان ­و سیستم­) ­و ­سرمایه مشتری­(ارتباطات مشتریان) است (خدیور، ۱۳۸۶).
چار چوب ­چهار وجهی­ کارت ­امتیازی متوازن ­نشان­ می­‌دهد ­که چگونه ­سازمان ­با سرآمدی در فرایندهای داخلی ­و ارتقای ­ارتباط ­­با مشتریان، برای ­سهامداران ­خود ارزش ­می­‌آفریند و ­با همسویی ­کارکنان، سیستمها و فرهنگ داخلی، زمینه بهبود مستمرفرایندهای سازمان را میسر می‌سازد. کارت امتیازی ­متوازن، ­مکانیسمی ­را فراهم می‌­آورد که ­به­ کمک­ آن، ­سازمان ­برنامه‌­های­ عملیاتی یکپارچه‌­ای را در راه ­رسیدن ­به اهداف ­اجرا­ می‌کند که این ­برنامه­‌های عملیاتی، عبارتند از:­ جمع‌آوری ­داده­، ­گزارش ­دهی، تخصیص منابع­،‌ جلسه ­راهبری­ و حل­ مسئله­، بازنگری ­استراتژی ­در پرتو دانش ­تجارب جدید. ­در واقع ­با این­ مکانسیم، سازمان ­برای­ حل­ مشکلات ­به­ صورت جمعی ­اقدام ­می‌­کند.­ کارت امتیازی ­متوازن­ ماموریت، ­ارزشها، ­چشم‌انداز ­و استراتژی سازمان­ را­ به اهداف ­و­ شاخصهای ­عملکرد ­در ­هر ­یک از چهار وجه کارت امتیازی، ترجمه می‌کند.

چهار وجه­ کارت ­امتیازی ­متوازن
وجه مالی:­ چگونه­ می­توانیم ­برای ­سهامداران­ ارزش افزوده­ ایجاد کنیم­؟‌
وجه مشتری:­ چگونه ­می­‌توانیم­ برای مشتریان ­ارزش ­ایجاد ­کنیم­؟
وجه­ فرایندهای­‌ داخلی: ما برای ­موفق ­شدن ­نیاز داریم ­چه­ کارهایی ­را خوب ­انجام ­دهیم؟ فرایندهای بحرانی­ که­ بیشترین­ تاثیر را ­بر مشتریان و اهداف ­مالی ­ما ­دارند، کدامند؟
وجه ‌رشد و‌یادگیری: چگونه ­دارایی­های ­نامشهود­ کارکنان­ و­سازمان­، برای بهبود فرایندهای حیاتی­ همسو می‌شود­؟­ چگونه می‌­توانیم ­به ارزش ­افزایی ­ادامه ­دهیم­؟
درمقایسه با اندازه­ گیریهای حسابداری ­سنتی­، ­کارت امتیازی­ متوازن­، کانون ­توجه خود را از شاخص ­مالی­ خالص ­به­ گونه‌ای ­تغییر داده ­است­ که ­سه عامل­ کلیدی­ موفقیت غیر ملموس ­را در برگیرند. اینها تقریبا معادل ­با سه ­بخش­ سرمایه ­فکری­ هستند که سرمایه­ انسانی (دانش ­و تجربه ­افراد) ­سرمایه ساختار یافته­(دانش نهفته ­در سیستم­ها و فرایندهای سازمان­)­و ­سرمایه­ مشتری (ارتباطات مشتری)نام دارند. بر ­این ­اساس ­وجه­‌های یاد شده­ می‌­توانند به طور مناسب برای ارزیابی­ شرایط موجود مدیریت ­دانش ­و ارزیابی­ آن ­تطبیق­ داده ­شوند (جعفری و همکاران، ۱۳۸۶).
این چهار وجه با­ زنجیره­ علت ­و معلولی ­به یکدیگر وابسته­‌اند­. برای مثال‌،­ یک دوره آموزشی­ که­ مهارت ­کارکنان ­را بهبود می­‌بخشد­ (وجه رشد و یادگیری) سبب بهبود ­ارائه خدمات ­بهتر ­به­ مشتری ­می­‌شود ­(فرایند داخلی)­و این بهبود نیز به نوبه خود به رضایت ­و­ وفاداری ­مشتری منجر ­می­‌شود (­وجه ­مشتری ­و بازار)­ و در نهایت درآمد و حاشیه­ سود بالا­ می‌رود (وجه مالی). (کاپلان و نورتون، ۲۰۰۶) معیارها در کارت امتیازی متوازن­ به­ گونه‌­ای ­انتخاب می شوند که براساس آن بتوان توجه مدیران و کارکنان سازمان را به عواملی جلب کرد که سطح عملکرد بالا درآن معیار­ها باعث موفقیت رقابتی سازمان شود.کارت امتیازی متوازن معیارها را با محوریت اجرای استراتژی یکپارچه می سازد. با روش ­ارزیابی متوازن، ­توانایی­ سازمان­ در رسیدن­ به­ اهداف­ ارزیابی می‌شود، ­تمام ­توان­ و ­نیروی ­سازمان­ در راستای­ تحقق ­استراتژی سازمان همسو می‌شود.

ارتباط وجوه کارت امتیازی متوازن با مدیریت دانش
ارتباط ­بین ­کارت ­امتیازی ­متوازن ­و مدیریت ­دانش ­را می­‌توان ­در شکل (شماره ۱) نمایش ­داد.­ چهار وجه­ کارت امتیازی متوازن ­در قالب ­زنجیره علت ­و معلولی ­با هم­ در ارتباط هستند­. در ­این ­زنجیره، مفهوم ­وجه­ رشد و یادگیری به ­مدیریت ­دانش ­مرتبط ­می­‌شود. در مدیریت ­دانش ­فعالیتهایی، ­از قبیل: آموزش(هم ­به صورت ­رسمی ­و هم ­بصورت غیررسمی­) ­ایجاد تیمهای­ کاری، مدیریت ­مستندسازی ، سیستم‌های ­ارتباطی مشارکتی­، ممیزه­‌های ­مهارتی ­دانشی کارکنان­، و غیره ­تعریف ­می­‌شوند. (ابن‌الرسول، ۱۳۸۳) کارت امتیازی برای همه­ گروه‌های ­سازمان، این­ فرصت ­را­ فراهم ­‌می‌کند ­تا­ چگونگی مشارکتشان ­را­ در ­موفقیت­ کلی ­سازمان نشان ­دهند.

ارزیابی­ مدیریت­ دانش ­با­ روش­ کارت­ امتیازی ­متوازن
اگر­ چه­ کارت امتیازی ­متوازن ­ممکن­ است­ سازمان­ را ثروتمندتر از ­بیل گیتس­ نکند،­ اما­می‌ تواند­ به ­جذب منابع­ نایاب ­و دارایی ­نامشهود سازمان ­بپردازد. کارت امتیازی­ متوازن­ از­ سنجش ­برای­ ایجاد­ توازن ­درستی ­از مهارتها، ­فرایندها­ و­ احتیاجات­ مشتری ­که منجر ­به ­آینده مطلوبی که ­در­چشم ­انداز ­منعکس­‌ شده، استفاده­ می‌کند­. کارت ­امتیازی برروی نتایج ­سازمان­ تمرکز دارد (Nevin, 2003). کارت ‌امتیازی­ متوازن، ­استراتژیها­ را به گونه شفاف ­توضیح ­می‌دهد. ­شفاف­ کردن­ ‌استراتژیهای ­سازمان، می‌تواند ­بسیاری ­‌از ظرفیتهای ­نهفته­ در­ سازمان ­را­ آزاد کرده، ­کارکنان­ سازمان ­را در راه ­رسیدن ­به چشم‌‌انداز، همراهی­ ‌کند.­ روش ­ارزیابی ­متوازن ­به ­عنوان سیستمـی ­برای­ تشویق ­پرسشها،­ بحثها، مناظره‌­ها ­و گفتمان ­بین­ همه ­افراد ­سازمان­ است و­ توانمندی ­این روش زمانی ­است که­ برای­ تحریک­ یادگیری ­و ­هدایت ­پرسشها،­ برای رسیدن به چشم انداز استفاده شود.
برای ارزیابی مدیریت دانش با روش کارت امتیازی متوازن به بررسی هریک از وجوه کارت امتیازی متوازن درمدیریت دانش سازمان پرداخته می شود :
وجه‌ مالی: چگونه می­‌توان برای سهامداران ارزش افزوده ایجاد کرد؟
فرایند مدیریت دانش، متاثر از جنبش کیفیت جامع و استراتژی‌هایی است­ که برای بهبود اقتصاد به کار برده می‌شود. عملکرد مؤثر و حفظ منابع در همه سازمانها حیاتی است. وجه مالی در نشان دادن چگونگی ارائه خدمات به صورتی که اثربخشی با کارایی و آگاهی از هزینه‌ها در توازن باشد، کمک می‌کند. معیارهای عملکرد مالی نشان دهنده نقش اقدامات و طرح ها در بهبود سود می­‌باشند. وجه ‌مالی برآورد کننده ‌بخشی از اهداف ‌استراتژیک سازمان و نقطه تمرکز ‌مدیریت و فعالیتهای ‌کنترلی آن است. درواقع منابع مالی سقفی برای آنچه را که سازمان می‌­تواند برروی فعالیتهای مدیریت دانش (کسب ، ذخیره ، بازیابی وانتشار دانش) هزینه کند، مشخص می سازد که به طور قطع افزایش این سقف سبب بهبود و بیشینه کردن سودآوری و افزایش اثربخشی سازمان خواهد شد. موفقیت ‌سه وجه ‌دیگر، تنها از راه تامین منابع ‌ مالی تضمین می­شود.
وجه ‌مشتری: چگونه نیازها و انتظارات مشتریان رابرآورده نماییم ؟
شناخت دانش مشتریان و آگاهی از نیازها و انتظارات آنان، سازمان را به سوی کسب رضایت مشتری، حفظ مشتری، جذب مشتری جدید، سودآوری مشتری و افزایش سهم بازار می برد، رضایت‌ مشتری مضمون ‌اصلی اکثر سیستمهای ‌مدیریت است. از یک‌سو، شناسایی ‌سیستماتیک نیازمندیهای‌ مشتری یک الزام است و از سوی ‌دیگر، ‌اطلاعات مربوط به رضایت ‌مشتری متغیری است‌ که ‌به ‌مسئولیت ‌و پاسخگویی ‌مدیریت ارشد سازمان نسبت به رضایت ‌مشتری، ‌تأکید دارد.

مشتریان به چنددسته تقسیم می‌شوند:
مشتریان داخلی (کارکنان سازمان): افرادی که ازدانش وسیستمهای اطلاعاتی فرایندها استفاده می‌­کنند ایجاد پایگاهی از تجارب و مهارتهای آنان مفید است.
ذی‌نفعان (روسا و مدیران ارشد سازمان)‌: افرادی که شناسایی ودرک نیازها وتصورات وتوقعات آنها برای سازمان بسیارمهم است. زیرا اغلب این شناخت منجربه رسیدن اهداف چشم انداز سازمان می­‌شود.
مشتریان بیرونی : کسانی که از سازمان وخدمات آن بهره می‌برند که شناخت دانش و نیازها و چگونگی وفادار کردن آنان برای سازمان، بسیارمهم است.
ایجاد پایگاه اطلاعاتی از نیازهای مشتریان در بروز خلاقیت و دانش کارکنان، بسیار موثر است. با اجرای فرایندهای مدیریت دانش به منظور کسب و ذخیره و بازیابی و انتشار دانش مشتریان، به ویژه شناخت عوامل کلیدی موفقیت دراین وجه، موجبات رشدو بیشینه کردن سودآوری و افزایش اثربخشی سازمان فراهم می­‌شود.
وجه ‌فرایندهای داخلی: برای کسب مزیت رقابتی در چه فرایندهایی باید سرآمد بود و نیاز به بهبود چه فرایندهای داخلی است؟ فرایندهای بحرانی که بیشترین تاثیر را برمشتریان واهداف مالی دارند، کدامند؟
با شناخت عوامل کلیدی موفقیت دراین وجه می توان انتظار رشدسازمان را فراهم کرد. برای موفقیت سازمانها، دستیابی به یک دانش و فهم عمیق در تمامی سطوح و فرایندهای سازمان ضروری است . فرایندهای مدیریت دانش در سازمان باید دارای این توانایی باشند که به گونه اثر بخش و کارآمد دانش مورد نیاز برای موفقیت فرایندهای کسب و کار سازمانی را پردازش کنند. این امر نیازمند هماهنگی و یکپارچگی بین دانش و فرایندهای سازمان است، به این معنی که نیاز فرایندها به دانش ارضا شده، و از تمام منابع دانش داخل و دانش خارج سازمان، استفاده شود .دانش نه تنها در اسناد و منابع، بلکه در کارهای روزمره سازمانی، فرایندها‌، عملکرد و هنجارهای سازمان نیز وجود دارد. دانش افراد در به کارگیری راههای مختلف فرایندها برای دستیابی به کیفیت بالای خدمات و محصول، موثر است؛ فرایندهایی که سازمان را قادر می‌سازد تا ارزشی ارائه دهد که مشتریان بخشهای بازار هدف راجذب وحفظ کند و رضایت سهامداران رانسبت به بازده مالی تامین کند. اجرای استراتژیها از راه فرایندهای مناسب تضمین می‌شود و با مدیریت موثر بر فرایندهای داخلی سازمان، می­‌توان انتظار بیشینه کردن سودآوری و افزایش اثربخشی سازمان را داشت . اگر فرایندهای داخلی سازمان، با فرایندهای مدیریت دانش تلفیق شوند، می‌­توان از استراتژیهای سازمان حمایت کرد. همچنین لازم است که فرایندها در راستای خط مشی و استراتژی مدیریت دانش طراحی وتدوین شوند و برای اینکه مدیریت دانش به گونه موثر وکارا اجرا شود، نیازاست که بخشی ازفرایندهای سازمان بدل شوند (آقایی، ۱۳۸۶).
وجه‌رشد‌ و‌ یادگیری: چگونه می‌­توانیم بهبود و ارزش افزایی را تداوم بخشیم ؟
داونپورت و پروساک، براین باورند که موفق‌ترین سازمانها، آنهایی هستندکه مدیریت دانش رابه بخشی ازکارکنان خود تبدیل کرده‌اند. (Davenport & Prusak,1998) باشناسایی تواناییها و دانش کارکنان و ارتقای آنها، می‌توان به اهداف بلند‌پروازانه تعیین شده در منظرهای فرایندهای داخلی مشتری، جامه عمل پوشاند. سازمان باید از راههای آموزشهای رسمی وغیررسمی، دانش کارکنان را افزایش دهد، زیرابا افزایش تعداد کارکنان آموزش‌دیده، فرایندها توسعه می­‌یابند. موفقیت در بهبود فرایندها، فعالیت در راه پاسخگویی مالی و برآوردن نیازهای همه گروههای مشتریان، به گستردگی توانایی کارکنان و ابزارهایی که برای پشتیبانی از مأموریت سازمان به کار می‌‎گیرند، بستگی دارد. به همان اندازه که اهداف و شاخصهای وجه رشد و یادگیری حیاتی هستند، اغلب نادیده گرفته می‌شوند. دانش کارکنان شامل شایستگی­ها، مهارتها، استعداد، افکار، خلاقیت، تعهدات، انگیزه‌‌ها و نوآوریهای آنهاست. مدیریت باید در سرمایه گذاری روی افراد دقت بسیاری داشته باشد و افرادی را انتخاب کند که تواناییهای آنان با نیازهای سازمان مطابقت داشته باشد. زیرا کلید اصلی موفقیت سازمانها تنها در گرو سرمایه‌گذاری و مدیریت توانمندیها وداراییهای نامشهود است. با شناخت عوامل کلیدی موفقیت در این وجه موجبات رشدو بیشینه کردن سودآوری و افزایش اثربخشی سازمان فراهم می­‌شود.
نتیجه گیری
سازمانها برای موفقیت مدیریت دانش، می‌­بایستی ضمن تدوین استراتژی دانش و توجه به همراستایی آن با استراتژیهای اصلی سازمان، فرهنگ سازمانی را پذیرایی مدیریت دانش کرده، از راه ایجاد جو مشارکت، اعتماد، شفاف سازی و ایجاد یک ساختار منعطف و مسطح، شبکه­‌هایی را برای اشتراک دانش تقویت کنند.

منابع
۱٫­کاپلان ­رابرت، ­نورتون­ دیوید: (۲۰۰۴)، نقشه استراتژی­­ تبدیل­ دارایی­های ­نامشهود به ­پیامدهای ­مشهود،­ ترجمه: اکبری، حسین­،­ سلطانی، مسعود­، و امیر ملکی، گروه­ پژوهشی­ آریانا، ­انتشارات آسیا.
۲٫ ­کاپلان­ رابرت، ­نورتون ­دیوید: (۲۰۰۶). همسویی استراتژیک ­­ایجاد هم­‌افزایی ­با­ کارت ­امتیازی ­متوازن‌، ترجمه: بابک زنده دل­، گروه­ پژوهشی­ آریانا­­، انتشارات آسیا.
۳٫ ­آقایی عبداله ، کدخدازاده فرزانه: (۱۳۸۶)، EFQM با رویکرد مدیریت دانش ارائه یک مدل تلفیقی. پنجمین کنگره بین المللی مهندسی صنایع.
۴٫ احمدی­ فصیح ­صدیقه:­ (۱۳۸۵)، مدیریت ­دانش ­از­ دیدگاه­­­­ استراتژی­ تجاری­ فصلنامه­ اطلاع ­رسانی، دوره۱۸،­ شماره ۳و۴٫
۵٫ جعفری، سید مصطفی­، ­ابن­ الرسول،­ سید ­اصغر و ­پیمان ­اخوان: (۱۳۸۶)، مطالعه تطبیقی ­رویکردهای اندازه ­گیری دارائیهای­ دانش ، ­پنجمین­ کنگره ­بین­‌المللی مهندسی صنایع.
۶- خدیور آمنه ­الهی­ شعبان­، نظافتی­ نوید: ­(۱۳۸۶)، بررسی،­ طبقه ­بندی ­و­ مقایسه مدل های ­اندازه­ گیری ­دانش، پنجمین کنگره بین المللی مهندسی صنایع.
۷٫­گنجی­ علیرضا­: (۱۳۸۳)­، نقش ­منابع­ هوشمند­ در ­مدیریت دانش­،­ فصلنامه ­اطلاع­ رسانی،­ دوره­۱۹،­ شماره­۳ ­و­ ۴ بهار- تابستان.
۸٫ ابن­ الرسول، ­سید اصغر:(۱۳۸۳)، طراحی ­سیستم ­اندازه­ گیری­ عملکرد ­برای­ سیستم های­ تحقیقاتی،­ پایان ­نامه دکترا، دانشگاه ­علم ­و صنعت­ ایران.

۹٫ Davenport ,T.; Prusak ,L. (1998); «Working knowledge , how know organization manage what the know» Harvard College .
10. Niven, Paul,(.2003) “The Balanced Scorecard Step by Step : For Government And Nonprofit Agencies “; New York : Wiley 8- 9
_ دکتر سید مصطفی جعفری: استادیار دانشکده صنایع، دانشگاه علم و صنعت
_ _ دکتر سیداصغر ابن الرسول: استادیار دانشکده صنایع، دانشگاه مالک اشتر
_ _ _ اشرف‌السادات ساعی: دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت اجرایی، دانشگاه علم و صنعت

استفاده از MADM گروهی فازی برای رتبه بندی مشخصه های مهندسی در QFD

استفاده از MADM گروهی فازی برای رتبه بندی مشخصه های مهندسی در QFD

چکیده

QFD یک ابزار قدرتمند جهت ارتقای رضایت مشتری از طریق بهبود کیفیت محصول و کاهش زمان و هزینه های تولید است. به دلیل استفاده از داده های کیفی و مبهم در مراحل QFD، از رویکرد فازی به آن استفاده می شود. رتبه بندی مشخصه های مهندسی در خانه کیفیت معمولا بر اساس میزان تاثیر گذاری هر یک در بر آورده ساختن خواسته های مشتری انجام می شود حال آنکه معیارهای دیگری مانند هزینه، زمان، دشواری تکنیکی و موقعیت بازار نیز وجود دارند که باید در رتبه بندی مشخصه های مهندسی لحاظ شوند.

در این مقاله روشی برای رتبه بندی مشخصه های مهندسی در QFD فازی بر اساس چند معیار فازی ارائه می شود. در روش جدید فرض بر آن است که میزان تاثیرگذاری مشخصه های مهندسی بر خواسته های مشتری بصورت اعداد فازی از QFD فازی به دست آمده و سایر معیارها به صورت متغیرهای زبانی از اعضای گروه QFD اخذ می شوند. از MADM گروهی فازی برای رتبه بندی مشخصه های مهندسی استفاده شده و میزان برتری هر یک از مشخصه های مهندسی بر سایر مشخصه های مهندسی به صورت کمی تعیین می شود. برای نشان دادن چگونگی محاسبات در روش ارائه شده، یک مثال محاسباتی نیز حل شده است.

کلمات کلیدی: رتبه بندی مشخصه های مهندسی، QFD فازی، MADM گروهی فازی

نویسندگان: رمضان نعمتی (دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی اصفهان)، سیدرضا حجازی (استادیار دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه صنعتی اصفهان)، ابراهیم باباقادری (کارشناس مهندسی صنایع، شرکت زامیاد)، محمدرضا ابراهیمی (کارشناس مهندسی صنایع، شرکت زامیاد)

دانلود متن کامل مقاله . . . (این مقاله12 صفحه PDF فارسی وحجم 122کیلو بایت (KB) می باشد.)

ارائه یك روش جدید در نحوه محاسبه نرخ بازگشت سرمایه داخلی

ارائه یك روش جدید در نحوه محاسبه نرخ بازگشت سرمایه داخلی

چکیده:

یك مدیر برای مقایسه اقتصادی پروژه ها باید با استفاده از تكنیكهای اقتصاد مهندسی اقتصادی ترین پروژه را تعیین نماید. بدین منظور روشهای متعددی ارائه شده است.

كلمات كلیدی: نرخ بازگشت سرمایه داخلی، جریان سرمایه گذاری خالص، جریان قرض گیری خالص، متوسط نرخ بازگشت سرمایه داخلی

نویسندگان: بهنام بابایی سعید آبادی، آزاده زندی، احمد اصل حداد از دانشگاه صنعتی خواجه نصیر طوسی - دانشكده صنایع (ارائه شده در هفتمین كنفرانس بین المللی مهندسی صنایع، 14 و 15 مهر 89 دانشگاه صنعتی اصفهان)

دانلود متن کامل مقاله . . . (این مقاله 10 صفحه PDF فارسی وحجم 1.94 مگابایت (MB) و مربوط به سال 89 می باشد.)

برنامه ریزی و كنترل پروژه های ساختمانی در روش صنعتی

برنامه ریزی و كنترل پروژه های ساختمانی در روش صنعتی 

چکیده:

امروزه ساخت و ساز مسكن در ایران در حال گذر از مرحله سنتی به صنعتی می باشد. مزایای ساخت و ساز صنعتی ساختمان سبك سازی، مقاوم سازی، صرفه جویی در مصالح، مصرف بهینه انرژی در دوران ساخت و بهره برداری، افزایش عمر وكیفیت ساختمان، قطعات و اجزای آن، پیش بینی كیفیت ساختمان و كاهش دوره ساخت و ساز و در نتیجه كاهش هزینه‌های ساخت است. جهت كاهش زمان به بهینه ترین حالت از سیستم برنامه ریزی و كنترل در پروژه ها می توان استفاده نمود. بدیهی است بهره برداری از فن آوریهای نوین ساختمانی و استفاده از روشهای مدیریت پروژه در این عرصه می تواند دستیابی به این هدف را امكان پذیر سازد. با ملاحظه خلاصه مشكلات اجرایی كارگاه های صنعتی ساختمانی در سیستم های صنعتی مشخص می گردد كه حوزه دخالت سیستم برنامه ریزی و كنترل پروژه می باید علاوه بر عناصر و اجزای ساختمانی، نظام مدیریتی، پشتیبانی و مالی را نیز دربر گیرد. اكتفا كردن به اجرای اسكلت ساختمان به روش های صنعتی آنچه كه امروزه در كشور ایران اجرا می گردد و دوری گزیدن از جامع نگری به فرآیند تولید صنعتی ساختمان خطر آن را در بردارد كه پس از شروع پروژه هایی با روش های صنعتی و به لحاظ عدم توجه به سایر الزامات تولید صنعتی ساختمان، به نتایج دلخواه در صنعتی سازی نرسیم. در این مقاله ضمن مرور عناصر تاثیر گذار در كاهش زمان پروژه، مراحل اصلی برنامه ریزی و كنترل پروژه های ساختمانی بروش صنعتی مورد مطالعه قرار می گیرد.

كلمات کلیدی: ساختمان، ساخت و ساز صنعتی، برنامه ریزی، كنترل پروژه

نویسندگان: فرزاد رضایی نامدار، رضا كامیاب مقدس، محمد علی ایمانی و رضا امیری ، جهاد دانشگاهی كرمان (ارائه شده در كنفرانس بین المللی سبك سازی و زلزله)

دانلود متن کامل مقاله . . . (این مقاله 9 صفحه PDF فارسی وحجم 157 كیلوبایت (KB) و مربوط به سال 89 می باشد.)

دورکاری

خانم‌ها و آقايان، مايل‌ام مقدم شما را به همايش دوركاري 2001، كه در آن به بحث درباره‌ي جوهر كار و پيشه خواهيم پرداخت، گرامي بدارم. بايد تأكيد كرد كه علاقه‌ي ما معطوف به كار است، كه مي‌توان آن را از وجه كيفي و نيز از حيث بهره‌وري، در سطح بالايي دانست. اين مفروضات مقدماتي، تضمين‌كننده‌ي سطح بالاي اشتغال، و علاقه‌مندي و توانمندي افراد به ادامه‌ي كار در دوره‌ي بازنشستگي نيز هست.

جامعه‌اي كه اصطلاحاً جامعه‌ي دانشي ناميده مي‌شود، تعداد فزاينده‌اي ازسيستم‌هاي فني و اجتماعي را عرضه مي‌كند كه از طريق آن‌ها مي‌توانيم با خلق سريع دانش، با نيازهاي خاص خدمتگيران همگام شويم.
شايد بپرسيد كه آيا از منابع انساني و فني، خوب استفاده مي‌شود يا نه؟ آيا فناوري بخوبي از توليد پشتيباني مي‌كند، و آيا به برقراري تماس‌هاي درون‌سازماني و تماس با خدمتگيران كمك مؤثر مي‌كند؟ آيا روابط داخلي و دوجانبه بين كاركنان و مديريت به گونه‌اي سازماندهي شده‌اند كه به پيشبرد روند خلق و اشاعه‌ي دانش بينجامند؟

اشتغال و شكل‌هاي جديد كار
گرايش عمومي، به كارهايي است كه وجه غالب آن‌ها، دانش است و توجه به چنين امري به‌خودي‌خود، شرط اوليه‌ي توسعه‌ي سالم مي‌ياشد. بايد از عوامل خاصي كه اشتغال به آن‌ها بستگي دارد، ارزيابي دقيق‌تري به عمل آورد. باشكل‌هاي بديع كار، مي‌توان به مزاياي ويژه‌اي درارتباط با اشتغال و بهره‌وري دست يافت.
به موجب يك بررسي تجربي كه به‌وسيله‌ي «پكا ييلوستالو»[3] انجام شد و بر شركت‌هاي فنلاندي متمركز بود، مكان‌هاي كاري كه امكان يادگيري مستمر در آن‌ها فراهم شده بود، داراي ميانگين افزايش برابر با 15 نفر بودند، درحالي كه تعداد كاركنان مكان‌هاي كاري كه فرصتي براي يادگيري و رشد فراهم نمي‌كردند، رو به كاهش بود. متأسفانه فقط يك چهارم از مجموع مكان‌هاي كاري در رده‌ي موارد مثبت قرار داشتند.

بررسي‌ها همچنين نشان مي‌دهند كه اثرات اشتغال، بيش‌ترند؛ گروه‌ها، كانون‌ها، نوبت‌هاي كاري، و محافل كيفي بيش‌تري به ظهور رسيده‌اند. اگر درمحل كار موفق به نوآوري در فرآيندها شويم، افزايش اشتغال در ارتباط با ديگر عرصه‌ها به سه برابر مي‌رسد، و در صورت نوآوري درتوليد،‌ اختلاف در پيامدهاي اشتغال، به 12 برابر مي‌رسد.

يادگيري و توسعه‌ي سازماني

حيات كاري  مبتني بر دانش و كارداني، نيازمند مهارت‌آموزي پايه‌اي و حرفه‌گرا است. مهارت‌آموزي درعين‌حال به يك هدف شخصي تبديل مي‌شود. مطالعات پژوهشي نشان مي‌دهند كه مهارت‌آموزي، سرمايه‌گذاري خوبي در حوزه‌ي اشتغال و بهره‌وري است، به‌شرطي‌كه بنابه يك نياز خاص، به آن اقدام شود، يا اين كه سازماندهي كار نيز در همان حين گسترش يابد و مهارت‌هاي جديد و پيشين، واقعاً در سازمان به كار گرفته شوند.
در همين ارتباط، مزاياي فناورانه را نيز تنها هنگامي مي‌توان دريافت كه حال و هواي عمليات درمحيط شغلي ارتقا يابد. اگر ندانيم كه چگونه درمحيط كار از مهارت‌ها يا از فناوري پيشرفته بهره بگيريم، يا اگر هدف ما درمحيط كار، سودبردن از منابع عمومي و از جويندگان كار، بدون توجه به مسئوليت‌ها و بدون توجه به كارآيي واقعي باشد، در آن صورت، ايراد كار را تنها در مهارت‌آموزي نبايد جستجو كرد.
خانم‌ها و آقايان، براي بهره‌گيري از سرمايه‌گذاري‌هاي فناورانه و مهارت‌آموزي، نيازمند سازماندهي مجدد كار هستيم. بهره‌گيري از سرمايه‌ي فكري و مهارت‌آموزي به اين معنا است كه كانون توجه سياست كار را به سوي ابزارها و شيوه‌هاي توسعه‌ي حيات كاري تغيير دهيم. بايد از محل‌هاي كار در بهبود كاركردهايشان پشتيباني كرد واين، كار آساني نيست؛ هر چند كه ما پيش‌شرط‌هاي اطلاعاتي و سازماني لازم براي اين امر، و نيز مقدار تجربه‌ي عملي لازم را به دست آورده‌ايم. سياست «توسعه‌ي حيات كاري» در عرصه‌ي صنعت و پيشه[4]، سياست بسيار ثمربخشي است، زيرا عمدتاً از سرمايه‌هاي فني و انساني موجود بهره مي‌گيرد. به تبع اصطلاح معروف «تحقيق و توسعه»[5] در اينجا بايد از «يادگيري و توسعه‌ي سازماني»[6] سخن بگوييم.

از دوركاري تا كار الكترونيكي

تعريف سنتي دوركاري، كار در مكان‌هايي غير از مكان‌هاي كاري متعارف كارفرما، استفاده از فناوري اطلاعات يا فناوري مخابرات و احتمالاً اوقات كاري انعطاف‌پذير را شامل مي‌شده است. در بررسي اين مشخصه‌ها، مي‌بينيم كه كاربرد فناوري مخابرات واطلاعات، امروزه پيش‌شرط تقريباً هرنوع كاري است. انجام كارهاي شخصي بر محيط‌هاي رابط كاربر[7] و شبكه‌هاي داده‌اي استوارند. اتصالات ]ارتباطي[ دروني و بيروني محل‌هاي كاري و نيز انتقال اطلاعات و داده‌ها، از عناصر كار معمول ]وبهنجار[ هستند. بنا به توافق محلي و شخصي، اوقات كاري، متنوع و گوناگون مي‌شوند. فناوري سيار، مثل تلفن همراه، برقراري تماس و انجام كار در هر مكاني را، عملاً ممكن ساخته و در نتيجه تغييرات فني و سازماني، توصيف عمومي كار را در راستاي دوركاري  گسترش داده است.
علاوه بر نكات بالا، دريافته‌ايم كه تأمين نيازهاي خدمتگيران، نيازمند همكاري دو جانبه در سطحي عميق‌تر مي‌باشد. اين امر در قالب عملكردي دريك زنجيره‌ي ارزش افزوده، يا در شبكه‌ي ارزش افزوده نمود مي‌يابد: كاركنان غالباً در گروه‌هايي كار مي‌كنند كه افراد تشكيل‌دهنده‌ي اين گروه‌ها از سوي سازمان‌هاي مختلفي استخدام‌شده‌اند.

ادامه مطلب

آموزش نرم افزار Lingo 10

مقدمه

در برنامه ریزی خطی می توان مسائل مختلف از قبیل ترکیب تولید ، سرمایه گذاری ، بازار یابی ، حمل و نقل ، فرمولاسیون محصول ، زمان بندی چند دوره ای و … را مدل سازی کرده با استفاده از نرم افزارهای مربوطه به حل آن بپردازیم.
دراین مقاله ضمن آموزش نرم افزار لینگو در قالب فلش، به حل نمونه ای از مسئله برنامه ریزی خطی پرداخته میشود.

فرم عمومی برنامه ریزی خطی
1- تابع هدف Objective Function
سیاست و هدف از طرح مسئله است که در اغلب مسائل به صورت ماکسیمم (حداکثر سود ، بازدهی و …) و در برخی موارد (مانند حداقل هزینه ) این تابع مینیمم در نظر گرفته می شود.

2- متغیر های تصمیم Decision Variable
متغیر هایی هستند که تاثیر مستقیم بر تابع هدف دارند و محدودیتها بر اساس آنها لحاظ می گردد. انتخاب متغیرهای تصمیم برای حل مدل برنامه ریزی خطی بسیار حائز اهمیت می باشد.
متغیر های تصمیم غالبا به صورت غیر منفی در نظر گرفته می شوند و در برخی موارد نیز می توانند آزاد در علامت ( غیر مثبت ) باشند.

3- محدودیت ها Constraints
شامل محدودیتها و سیاست های مختلفی است که جهت تحقق تابع هدف با استفاده از متغیر های تصمیم درنظر گرفته می شود .

تعاریف مختلف

- جواب :
کلیه مقادیری که متغیرهای تصمیم اختیار میکنند به تنهایی یک جواب محسوب می شوند.

- جواب موجه :
جوابی است که در تمام محدودیت ها صدق می کند.

- منطقه موجه :
ناحیه ای از جواب های موجه است که در همه محدودیت ها صادق است.

- جواب غیر موجه :
کلیه مقادیری که خارج از منطقه موجه قرار دارند.

- جواب بهینه :
جوابی است که به ازای آن مقدار تابع هدف مطلوب ترین و بهینه ترین وضعیت خود را داراست. ( برای تابع هدف ماکسیمم ، جواب هایی که تابع را حد اکثر و برای مینیمم ، حداقل کنند )
به عبارتی دیگر هر یک از جواب های بهینه مشخص می کند که از هر متغیر تصمیم چه تعداد (مقدار ) تخصیص یابد تا تابع هدف ماکسیمم یا مینیمم شود .

جواب های بهینه اصلی ترین هدف تشکیل مدل برنامه ریزی خطی است .

قابل ذکر است نرم افزار لینگو ( که فایل آموزش آن در این مقاله ضمیمه شده است ) ، جواب های بهینه را در اختیار ما قرار میدهد.

- جواب های بهینه مدل برنامه ریزی خطی ، ممکن است انواع مختلفی داشته باشند که به شرح ذیل بیان می گردد….

الف : جواب بهینه چند گانه داشته باشد:
ممکن است بیش از یک جواب موجه مقدار تابع هدف را مطلوب ترین نماید که در این صورت همه ی آنها جواب بهینه خواهند بود .

ب : فاقد جواب بهینه باشد :
در این حالت مدل جواب بهینه ندارد و این در واقعیت امکان پذیر نیست ، در چنین صورتی باید مجددا مسئله را فرموله و حل نماییم .

ج: ناحیه جواب ، بی کران باشد :
چنانچه با این حالت مواجه شویم باید بر مشاهده و تعریف مدل بازنگری کنیم که قطعا اشتباهی رخ داده و باید رفع شود .

4 – متغیر های کمکی

از آنجا که مدودیت ها در مدل باید بصورت تساوی باشند ، لذا برای استاندارد کردن آنها از متغیر های کمکی استفاده می شود که بر دو نوع است :

Slack Variable 1-4 متغیرهای لنگی
برای استاندارد کردن محدودیت هایی که به صورت کوچکتر یا مساویند استفاده می شود . متغیر های لنگی همواره بزرگتر از صفرند.

Artificial Variable 2-4 متغیرهای مصنوعی
برای استاندارد سازی محدودیت های تساوی ( به محدودیت افزوده میشوند ) و محدودیت های بزگتر مساوی ( یک لنگی اضاف و یک مصنوعی از محدودیت کاسته) ،استفاده می شوند .

گفتنی است متغیر های کمکی فقط در محاسبات دستی کاربرد دارند و محاسبات نرم اقاری خود به خود لحاظ می شود .

بعد از آن که مسئله مورد نظر را با رعایت فرم عمومی مدل برنامه ریزی خطی فرموله کردیم ، حاصل را در نرم افزارهای مربوطه وارد کرده و جواب های بهینه را استخراج میکنیم .

حل یک مسئله نمونه با استفاده از نرم افزار لینگو :

صورت مسئله :
شرکتی مونتاژ محصول را که شامل قاب – میله فلزی و بلبرینگ است ، برعهده دارد . شرکت میله ی فلزی و قاب را تولید می کند و بلبرینگ را از تولید کننده دیگری خریداری می کند ، هر میله ی فلزی باید مراحل ماشین سندان ، ماشین تراش و ماشین تبزکن را بگذراند ، این مراحل به ترتیب 1/2 ساعت ، 0/2 ساعت و 0/3 ساعت برای هر میله ی فلزی وقت می گیرد . هر قاب نیز 0/8 ساعت در ماشین سندان ، 0/1 ساعت در ماشین سوراخ کننده ، 0/3 ساعت در آسیاب و 0/5 ساعت در ماشین تبزکن ، وقت می گیرد .
شرکت 5 ماشین تراش ، 10 ماشین تیزکن ، 20 ماشین سندان و 3 ماشین سوراخکن و 6 آسیاب دارد ، برآورد شده است هر ماشین ماکزیمم 2400 ساعت در هر سال کار می کند .
مسئله را برای ماکزیمم تعداد مولفه های محصول تولید به مونتاژ حل می کنیم …

حل مسئله :

گام اول : انتخاب متغیر های تصمیم
A : تعداد میله فلزی که در یک سال باید تولید شود
B : تعداد قاب که در یک سال باید تولید شود د

گام دوم : محاسبات لازم
ماکزیمم ساعت کار 20 ماشین سندان در یکسال 48000= 20 * 2400
ماکزیمم ساعت کار 5 ماشین تراش در یکسال 12000= 5 * 2400
ماکزیمم ساعت کار 10 ماشین تیز کن در یکسال 24000= 10 * 2400
ماکزیمم ساعت کار 3 ماشین تراش در یکسال 12000= 3 * 2400
ماکزیمم ساعت کار 6 ماشین آسیاب در یکسال 14400= 6 * 2400

گام سوم : تشکیل تابع هدف

Max = A + B

گام چهارم : اعمال محدودیت ها

0.5*A+0.8*B<=48000
0.2*A<=12000
0.3*A+0.5*B<=24000
0.1*B<=7200
0.3*B<=14400
A>=0 , B>=0

گام چهار : شروع کار با نرم افزار

مدل تایپ شده زیر را عینا در نرم افزار تایپ می کنیم .

Max = A + B ;
0.5*A+0.8*B<=48000;
0.2*A<=12000;
0.3*A+0.5*B<=24000;
0.1*B<=7200;
0.3*B<=14400;
A>=0;
B>=0

می توانید فایل آموزش Lingo 10.0 را از لینک های زیر دانلود نمایید:

درس اول : آشنایی با نوار ابزار و گزینه های مهم در لینگو

درس دوم : اصول وارد کردن اطلاعات و مدل مورد نظر

درس سوم : اعمال تنظیمات روی مدل و دریافت جواب های بهینه